(MMF: Dit beeld
aan de ’s-Gravendijkwal in Rotterdam is onthuld op 17-4-1915 en toont
Van ’t Hoff; het is gehouwen uit Iraans Travertijn, de trappartij en
sokkel is van Beijensberg-graniet, gedolven in de buurt van Bautzen (D).
Wellicht geleverd door Van Stokkum?)FOTOs/Natuursteenhandel-009-a.jpg
1932 (MMF:
Museum Boijmans met op de achtergrond de stadhuistoren?)FOTOs/Natuursteenhandel-014-a.jpg 
FOTOs/Natuursteenhandel-014-c.jpg 
FOTOs/Natuursteenhandel-014-d.jpg
Uit het blad Natuursteen:
‘Zoo kreeg ik de visie voor het monument aan het einde van den
vijver, waarin de weerspiegeling een groote waardigheid aan het geheel
zal verlenen; zoo zag ik de naald van 12 meter hoogte, in blanke grijze
graniet uitgevoerd, opnieuw in het water afgeteekend, als een lichtende
lijn, die de herinnering aan G.J. de Jongh wakker houden zal’, zo
schrijft A. van der Steur over zijn G.J. de Jongh-monument. Het graniet
van de naald is waarschijnlijk hetzelfde als dat van verschillende
andere panden die door Van der Steur zijn ontworpen: Museum Boijmans Van
Beuningen (1928-1935; plint, entree, boven aan de toren), het Erasmiaans
Gymnasium aan de Wytemaweg (1930-1937; plint) en het politiebureau aan
het Haagseveer (1935-1938; plint). Al dit graniet werd waarschijnlijk
geleverd door de Rotterdamse natuursteenhandel Van Stokkum. Het
Rotterdamsch Nieuwsblad van 25 november 1932 verhaalt hoe: ’In verband
met het feit dat aan ons nieuwe Museum, evenals aan Stadhuis en
Postkantoor weer belangrijke hoeveelheden natuursteen worden verwerkt
(…) de heer P. J. M. van Stokkum alhier in tegenwoordigheid van de
bouwmeester van het museum (…) een voordracht gehouden over de
beteekenis van natuursteen voor de architectuur (…). Op andere foto’s
liet de heer Van Stokkum zien hoe in Scandinavië aan de oevers der
fjorden het graniet voor ons museum gewonnen, verwerkt en verladen
wordt. Museum Boijmans Van Beuningen bezit een serie dergelijke foto’s
uit juni en juli 1932. De opschriften achter op de foto’s vermelden dat
ze genomen zijn op Kråkerøy bij Fredrikstad in Noorwegen. Kråkerøy is
een klein eiland voor de haven van deze stad in de Noorse provincie
Ostfold, dat de haven natuurlijke bescherming biedt. De foto’s laten
goed zien hoe de steen gewonnen werd, in verschillende kleine groeves
met slechts enkele arbeiders, in onbegroeide bultrotsen langs de kust.
De bewerkte stenen werden naar een dekschuit voor de kust gebracht, en
vandaar op een motorschip geladen, om zo naar Rotterdam te worden
gebracht. Er zou in totaal 344 m^3 graniet worden aangevoerd. De foto’s
laten ook zien hoe na het transport met de genummerde blokken graniet
werd omgegaan en hoe er behalve een kleine werf direct naast het
toekomstige museum een grote openlucht steenhouwerswerkplaats was verder
op het Land van Hoboken, in de richting van het kantoor van Unilever van
Mertens.
FOTOs/Natuursteenhandel-000-a.jpg 
FOTOs/Natuursteenhandel-000-b.jpg
Vier reklame-kaarten voor de Nederlandsche Natuursteenhandel uit een
serie van 8 stuks, in 1948 door Leo laten ontwerpen.
Achterzijde:
Zelfs in oertijden zat men reeds met moeilijkheden. Ook toen moest men
steensoorten uitzoeken door ze te bevochtigen. Wij maken het U
gemakkelijk! U geeft maar op wat U nodig hebt, in welke maten en hoe
gezaagd. Het natuursteenadres is en blijft Vastima, Rotterdam,
Stationsweg 57, Telef. 26980FOTOs/Natuursteenhandel-005-a.jpg 
Achterzijde
vorige kaartFOTOs/Natuursteenhandel-006-a.jpg 
Vakbedervers en
beunhazen doen afbreuk aan uw mooie beroep. Houdt uw vak in ere, maakt
beter werk in betere steen. De leverancier van kwaliteit: Vastima,
Rotterdam, Stationsweg 57, Telef. 26980FOTOs/Natuursteenhandel-005-b.jpg 
Het streven naar
de toepassing van meer natuursteen kan slechts slagen door hechte
samenwerking met uw collega’s. Maak daarom Uw organisatie sterk, leef
mee met uw bestuur, kom de besluiten na en tracht niet door de mazen te
kruipen. De beste reclame hebt U zelf in handen, n.l. steen kopen
bij Vastima, Rotterdam, Stationsweg 57, Telef. 26980FOTOs/Natuursteenhandel-005-c.jpg
Scheuren,
steken, vlekken en brand. Wat een narigheden! Wij zoeken het materiaal
zo gunstig voor U uit, dat U een gaaf werkstuk kunt afleveren. Geef
ons de tijd uw orders met zorg klaar te maken en bestel uw materialen
tijdig bij: Vastima, Rotterdam Stationsweg 57, Telef.
26980FOTOs/Natuursteenhandel-002-a.jpg 
Speciaal voor
gestockte, gesplitste of anderzins bewerkte GRANIET moet U bij onze
firma eens aanvragen. Lage prijzen, vlugge levertijd en bovendien prima
kwaliteit. Over de afwerking valt niets te reclameren. Vastima,
Rotterdam, Stationsweg 57, Telef. 26980FOTOs/Natuursteenhandel-002-b.jpg
Vakgeschillen
dienen in gemoede opgelost te worden. Praat zelf met uw collega, maar
kam zijn werk niet achter zijn rug af. Over de steen, door onze firma
geleverd en door U vakkundig bewerkt, kan niet geroddeld
worden. Vastima, Rotterdam, Stationsweg 57, Telef. 26980FOTOs/Natuursteenhandel-003-a.jpg 
Zo voeren wij
ons materiaal niet meer aan. Het zou anders wel prachtige reclame
zijn! “Goede wijn behoeft geen krans”… maar het moet ook U wat waard
zijn, dat uw werken verzorgd worden door technisch onderlegde, prima
werklieden, aan wie U met een gerust hart uw werken kunt
toevertrouwen. VAN STOKKUM’s NATUURSTENBEDRIJF, ROTTERDAMFOTOs/Natuursteenhandel-003-b.jpg
(Uit: Rotterdams Nieuwsblad “R’dam Centraal”, 30 januari 1980)
Met enige regelmaat worden ons vragen gesteld over de vooroorlogse
Delftse Poort en over de stenen, die nog aanwezig zouden moeten zijn om
die poort te herstellen. Daar we al eerder in deze rubriek de affaire
hebben uitgezocht beantwoorden wij zulke vragen steeds rechtstreeks.
Maar nu er opnieuw een briefje ligt, ditmaal van B.Roza, Acacialaan 15,
lijkt het ons goed nog eens kort onze bevindingen te herhalen.
Op het moment, dat Rotterdam werd gebombardeerd, was de Delftse Poort
(die ter oplossing van het Hofpleinvraagstuk verplaatst moest worden) al
afgebroken en gedeeltelijk weer opgebouwd.
Genummerde steenbrokken lagen vlakbij de poort. Het gewelf de poort,
dat alweer was gemetseld, liep door de brand onherstelbare schade op. De
genummerde stenen kwamen terecht aan de Ringdijk, enkelen brokstukken
van het beeldhouwwerk werden verspreid over de stad en werden later
herontdekt. Voor zover we konden nagaan werden de genummerde
steenblokken in de oorlogsjaren stuk geslagen en gebruik om enkele
kademuurtjes in de omgeving te versterken. Wat er is overgebleven bleek
niet voldoende om aan een wederopbouw van de poort te denken. De mening
van velen dat de genummerde stenen van de klimrotsen in het Kralingse
Bos van deze poort af komstig zijn, is onjuist. Die stenen waren bestemd
voor het herstel van de Laurenskerk, maar konden niet worden toegepast
door een verbod op de verwerking van dat gesteente.
GeldersePoortFOTOs/GeldersePoort-foto.jpg
(Uit: De Oud-Rotterdammer, 6 augustus 2013)
Ik heb net de laatste uitgave van De Oud-Rotterdammer gelezen en volg
ook de reacties op de vraag van Rob Kentie naar de stenen van de
Delftsche poort, die langs de Ringdijk zouden hebben gelegen. Chiel van
Waart meldt dat ze in 1953 zijn weggehaald en gebruikt voor zinkstukken
na de watersnood. Toevallig ben ik het boek ‘Rotterdam in oorlog en
vrede’ van Frits Wehrmeijer aan het lezen. Op bladzijde 33 staat een
foto met de titel: Rotterdam, Johan van Oldenbarneveldstraat. Daar staat
bij geschreven: “Van het bankgebouw rechts hebben genummerde
steenklompen na het bombardement nog jaren aan de Ringdijk gelegen. Vele
Rotterdammers dachten dat het de restanten van de Delftsepoort waren.”
Het bankgebouw op de foto is het gebouw van de Rotterdamsche Bank dat op
de hoek van de Coolsingel en de Van Oldenbarneveldstraat stond, op de
plek waar nu het gebouw van de Bijenkorf staat. Volgens mij is Frits
Wehrmeijer als vooraanstaand lid van de Vereniging Oud Rotterdam een
deskundige en dus lijkt de vraag wat er met de stenen van de Delftsche
Poort is gebeurd na de oorlog niet opgelost, zij het dan dat we weten
dat ze niet naar de Ringdijk zijn afgevoerd.
Paul Boelée
Hoofdweg 291A
9695 AJ Bellingwolde
0597-531718
Dit is een foto van Hogewoerd 22 te Leiden, met een detail
uitvergroot:
Hogewoerd 22,
LeidenFOTOs/Gevel-Rijksmnument-Hogewoerd22Leiden-1.jpg
detail
(hoeksteen linksonder)FOTOs/Gevel-Rijksmnument-Hogewoerd22Leiden-detail.jpg
RegistergegevensFOTOs/Gevel-Rijksmnument-Hogewoerd22Leiden-rijksmonument.png
Het pand is een rijksmonument, zoals blijkt uit bijgaand document,
waarin onder andere staat “De natuurstenen elementen zijn geleverd door
de Nederlandsche Natuursteenhandel P.J.M. van Stokkum”:
Ligging van de
Stationsweg vóór het bombardementFOTOs/Stationsweg-toen-en-nu.jpg 
Gebombardeerde
deel van RotterdamFOTOs/Rdam-BombedArea.jpg 
Plattegrond van
Rotterdam van voor en na WO II. De vroegere Stationsweg vertrekt in
noordwestelijke richting vanuit het Hofplein. Het vroegere stationsplein
ligt noordoost van het huidige stationsplein. De vroegere Diergaarde
strekte zich uit over het huidige Weena tot (zo te zien) ver voorbij het
huidige stationsplein.FOTOs/Natuursteenhandel-015-a.jpg
Herfst 1916 of
winter 1916-1917. Vóór de grootste verbouwing is deze foto
gemaakt.FOTOs/Natuursteenhandel-018-a.jpg 
(MMF: Op de
gevel zichtbaar: “NATUURSTEENHANDEL Van STOKKUM”)FOTOs/Natuursteenhandel-016-stationsweg-57-59.jpg
(MMF: tussen de
2de en 3de boom van links: Stationsweg 57-59?)FOTOs/Natuursteenhandel-017-b.jpg 
FOTOs/Natuursteenhandel-017-a.jpg
